Chính trị
1812 murder of the British prime minister
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Spencer Perceval, Thủ tướng Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland, đã bị ám sát tại sảnh của Hạ nghị viện ở Luân Đôn vào khoảng 5 giờ 15 chiều thứ Hai ngày 11 tháng 5 năm 1812. Thủ phạm là John Bellingham, một thương gia đến từ Liverpool, kẻ mang mối tư thù với chính phủ. Bellingham đã bị bắt giữ, và bảy ngày sau vụ ám sát, hắn bị kết tội và kết án tử hình. Bellingham bị treo cổ tại nhà tù Newgate vào ngày 18 tháng 5.
Thủ tướng Perceval đã lãnh đạo chính phủ Tory kể từ năm 1809, trong một giai đoạn khủng hoảng của cuộc chiến tranh Napoleon. Những phán quyết của ông nhằm mục đích theo đuổi các cuộc chiến tranh bằng cách sử dụng các biện pháp khắc nghiệt nhất, gây ra tình trạng nghèo đói lan rộng và bất ổn trong nước. Do đó, tin tức về cái chết của ông lại tạo nên sự phấn khích tại những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Bất chấp những lo ngại ban đầu rằng vụ ám sát có liên quan đến một cuộc tổng nổi dậy, quá trình điều tra cho thấy Bellingham đã hành động một mình. Hắn phản đối việc chính phủ thất bại trong việc bồi thường cho quãng thời gian hắn bị cầm tù oan ức vì một khoản nợ thương mại tại Nga vài năm trước đó. Việc Bellingham không hề tỏ ra ân hận và cho rằng hành động của mình là chính đáng đã đặt ra nghi vấn về sự tỉnh táo của hắn. Tuy nhiên, tại phiên tòa, hắn được xác định là hoàn toàn chịu trách nhiệm pháp lý về hành vi của mình.
Sau cái chết của Perceval, Nghị viện đã thông qua khoản trợ cấp rộng lượng cho vợ con ông và cho phép xây dựng đài tưởng nhớ. Tuy , nội các của ông sớm bị lãng quên, các chính sách bị đảo ngược, và công chúng thường nhớ đến ông qua vụ ám sát hơn là những thành tựu chính trị. Các nhà sử học sau này cho rằng việc kết án và tử hình chóng vánh Bellingham là trái với các nguyên tắc công lý. Giả thuyết cho rằng Bellingham chỉ là một tay sai thực hiện âm mưu cho một nhóm thương nhân Liverpool thù địch với chính sách kinh tế của Perceval cũng trở thành chủ đề của một nghiên cứu năm 2012.
Perceval sinh ngày 1 tháng 11 năm 1762 tại Quảng trường Audley, Mayfair. Ông là con trai thứ bảy của John Perceval, Bá tước thứ hai của Egmont và là con trai thứ hai trong cuộc hôn nhân thứ hai của Bá tước. Mẹ ông, Catherine Compton, Nữ nam tước Arden, là cháu gái của Bá tước thứ tư của Northampton. Cái tên "Spencer" vốn là họ của gia đình Compton; ông bác của bà Catherine Compton là Spencer Compton, Bá tước thứ nhất của Wilmington, người từng giữ chức Thủ tướng Chính phủ.
Cha ông, một cố vấn chính trị cho Frederick, thân vương xứ Wales và vua George III, từng phục vụ một thời gian ngắn trong nội các với tư cách là Đệ nhất Lãnh chúa Hải quân (First Lord of the Admiralty). Tuổi thơ của Perceval trôi qua tại Charlton House, nơi cha ông đã mua được ở gần bến cảng Woolwich.
Cha Perceval qua đời khi ông mới lên tám. Perceval theo học tại trường Harrow, nơi ông nổi tiếng là một học sinh chăm chỉ và kỷ luật. Chính tại Harrow, ông đã bắt đầu quan tâm đến Anh giáo Phúc âm (Evangelical Angicanism) và xây dựng tình bạn tri kỷ với Dudley Ryder. Sau năm năm tại Harrow, ông theo anh trai Charles đến Trinity College, Cambridge. Tại đây, ông đã giành giải thưởng ngâm thơ bằng tiếng Anh và tốt nghiệp vào năm 1782.
Sự nghiệp chính trị của Perceval mang đậm tư tưởng bảo thủ, và ông nổi danh nhờ những đòn tấn công nhắm vào chủ nghĩa cấp tiến (radicalism). Là một luật sư công tố cấp dưới trong các phiên tòa xét xử Thomas Paine và John Horne Tooke, ông được chú ý bởi các chính khách cấp cao trong chính phủ Pitt. Năm 1796, sau khi từ chối chức vụ Chánh thư ký Ireland, Perceval được bầu vào Nghị viện với tư cách là nghị sĩ đảng Tory đại diện cho Northampton. Năm 1798, ông gây tiếng vang với bài phát biểu bảo vệ chính phủ Pitt trước sự công kích của những người theo chủ nghĩa cấp tiến như Charles James Fox và Francis Burdett. Ông được xem là ngôi sao đang lên của đảng; vóc dáng nhỏ bé và mảnh khảnh khiến ông bị đặc biệt danh là "Little P"
Sau khi William Pitt "Trẻ" từ chức vào năm 1801, Perceval giữ chức Phó Chưởng lý (Solicitor General) và sau đó là Chưởng lý (Attorney General) trong chính phủ Addington từ năm 1801 đến 1804. Ông tiếp tục giữ chức vụ này khi William Pitt trở lại thành lập chính phủ lần thứ hai từ năm 1804 đến năm 1806. Đức tin Phúc Âm sâu sắc khiến Perceval phản đối kịch liệt Giáo hội Công giáo và và sự giải phóng người Công giáo. Tuy nhiên, ông lại ủng hộ nhiệt thành việc bãi bỏ buôn bán nô lệ. Ông đã sát cánh cùng những người đồng đạo như William Wilberforce để đảm bảo việc thông qua Đạo luật Buôn bán Nô lệ năm 1807.
Khi Pitt qua đời vào năm 1806 ở tuổi gần 47, chính phủ được kế nhiệm bởi "Nội các của mọi nhân tài" (Ministry of All the Talents) do huân tước Grenville lãnh đạo. Khi Grenville từ chức, Công tước xứ Portland đã tập hợp một nội các gồm những người ủng hộ Pitt và mời Perceval đảm nhận chức Bộ trưởng Tài chính kiêm lãnh đạo Hạ viện. Perceval tỏ ý muốn tiếp tục làm Chưởng lý hoặc trở thành Bộ trưởng Nội vụ, lấy cớ rằng mình không am hiểu các vấn đề tài chính. Ông chỉ đồng ý nhận chức khi mức lương (thấp hơn so với Bộ Nội vụ) được bù đắp bằng chức vụ Quản lý Địa hạt Lancaster (Chancellor of the Duchy of Lancaster). Huân tước Hawkesbury (sau này là Liverpool) đã tiến cử ông với nhà vua, giải thích rằng ông xuất thân từ một gia đình Anh lâu đời và chia sẻ quan điểm của nhà vua về vấn đề Công giáo.
Con út của Perceval, Ernest Augustus, chào đời ngay sau khi Perceval đã trở thành Bộ trưởng (công chúa Caroline là mẹ đỡ đầu). Do Jane Perceval bị bệnh sau khi sinh, gia đình đã chuyển khỏi căn nhà Belsize House ẩm ướt và gió lùa, tá túc một vài tháng tại nhà của Huân tước Teignmouth ở Clapham trước khi tìm được một cơ ngơi phù hợp tại Ealing. Đó là Elm Grove, một ngôi nhà từ thế kỷ 16 từng là nơi ở của Giám mục Durham. Perceval đã mua nó với giá 7.500 bảng vào năm 1808 (vay từ anh trai là Huân tước Arden và các uỷ thác viên quản lý của hồi môn của Jane) và bắt đầu mối gắn kết lâu dài của gia đình Perceval với vùng Ealing. Trong khi đó, tại Luân Đôn, Perceval đã chuyển từ Lindsey House vào số 10 phố Downing, do Công tước Portland đã chuyển về Burlington House ngay sau khi trở thành Thủ tướng.
Một trong những nhiệm vụ đầu tiên của Perceval trong nội các là mở rộng các Sắc lệnh Hội đồng (Orders in Council), vốn được đưa ra bởi chính quyền trước nhằm hạn chế giao thương của các nước trung lập với Pháp để trả đũa lệnh cấm vận của Napoleon đối với thương mại Anh. Ông cũng chịu trách nhiệm đảm bảo rằng dự luật của Wilberforce về bãi bỏ buôn bán nô lệ - vốn chưa qua được vòng bỏ phiếu cuối cùng tại Thượng viện khi nội các Grenville sụp đổ - sẽ không bị "bỏ rơi giữa hai nhiệm kỳ" và bị bác bỏ trong một cuộc bỏ phiếu bất ngờ. Perceval là một trong những thành viên sáng lập của Viện Châu Phi (African Institution), được thành lập vào tháng 4 năm 1807 để bảo vệ thành quả của Đạo luật Bãi bỏ Buôn Bán Nô lệ.
Năm 1807, ông trở thành Bộ trưởng Tài chính Anh.
Ngày 4 tháng 10 năm 1809, Spencer Perceval chính thức nhậm chức Thủ tướng của Vương quốc Liên hiệp Anh. Ngoài sự nghiệp chính trị, ông cũng là tác giả của một số ấn phẩm và tài liệu quan trọng. Một số tác phẩm tiêu biểu bao gồm:
Vào 5:15 chiều ngày 11 tháng 5 năm 1812, Perceval đang trên đường tham dự cuộc điều trần về các Sắc lệnh Hội đồng. Khi ông vừa bước vào tiền sảnh của Hạ Nghị viện, một người đàn ông bước tới, rút một khẩu súng lục ra và bắn thẳng vào ngực ông. Perceval ngã xuống sàn nhà, thốt lên vài lời không rõ ràng được những người xung quanh nghe thành "giết người" hoặc "ôi Chúa ơi". Đó là những lời trăng trối của ông.
Ông được đưa vào một phòng liền kề và đặt nằm trên bàn với chân gác lên hai chiếc ghế. Lúc này ông đã bất tỉnh, mặc dù mạch vẫn còn đập yếu ớt. Khi bác sĩ ngoại khoa đến vài phút sau đó, mạch đã ngừng đập và Perceval được xác định đã qua đời ở tuổi gần 50.
Ban đầu, người ta lo sợ rằng phát súng này báo hiệu sự bắt đầu của một cuộc nổi dậy, nhưng sự việc nhanh chóng trở nên rõ ràng rằng kẻ ám sát - người không hề cố gắng trốn thoát - hành động một mình vì một mối tư thù ám ảnh đối với chính phủ. Hung thủ, John Bellingham, là một thương gia tin rằng ông đã bị bỏ tù oan ở Nga và yêu cầu bồi thường từ chính phủ, nhưng tất cả các kiến nghị của ông đều bị bác bỏ.
Thi thể của Perceval được đặt trên một chiếc ghế sofa trong phòng khách của Chủ tịch Hạ Viện (Speaker's drawing room) và được đưa về Số 10 phố Downing vào rạng sáng ngày 12 tháng 5. Cũng trong buổi sáng cùng ngày, một cuộc điều tra đã được tổ chức tại quán rượu The Cat and Bagpipes ở góc phố Downing và phán quyết cuối cùng được đưa ra là giết người có chủ đích.
Perceval để lại một góa phụ và mười hai người con trong độ tuổi từ 3 đến 20, và sớm có tin đồn rằng ông đã không để lại tài sản gì đáng kể để chu cấp cho gia đình. Vào thời điểm qua đời, tài khoản ngân hàng của ông chỉ còn đúng 106 bảng, 5 shilling và 1 penny.
Một vài ngày sau khi ông chết, Quốc hội đã bỏ phiếu để giải quyết khoản trợ cấp 50.000 bảng cho của con Perceval, cùng với tiền tuất hàng năm cho vợ và con trai cả của ông. Jane Perceval tái hôn với trung tá Sir Henry Carr (anh trai của mục sư Reverend Robert James Carr, sau này là cha xứ Brighton) vào năm 1815 và lại trở thành góa phụ lại sáu năm sau đó. Bà qua đời năm 1844, thọ 74 tuổi.
John Bellingham sinh vào khoảng năm 1767 hoặc năm 1769 tại St Neots, Huntingdonshire, Anh. Tư liệu về cuộc đời Bellingham không thực sự rõ ràng, hầu hết các tiểu sử được viết sau vụ ám sát thường lẫn lộn giữa phỏng đoán và sự thật. Theo hồi ức của gia đình và bạn bè, Bellingham được sinh ra ở St Neots, Huntingdonshire và lớn lên ở London, nơi ông đã học nghề kim hoàn từ năm mười bốn tuổi dưới sự hướng dẫn của James Love. Hai năm sau đó, ông đã tham gia chuyến hải hành đầu tiên của tàu Hartwell với tư cách là học viên sĩ quan. Một cuộc nổi loạn đã nổ ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1787, khiến con tàu mắc cạn và bị đắm.
Đầu năm 1794, một người đàn ông tên John Bellingham đã mở một xưởng gia công thiếc trên đường Oxford, London, nhưng việc kinh doanh không thành công và chủ sở hữu bị tuyên bố phá sản vào tháng Ba cùng năm. Mặc dù chưa thể khẳng định chắc chắn đó chính là Bellingham, nhưng có tư liệu xác nhận rằng ông từng làm thư ký tại một văn phòng kế toán vào cuối thập niên 1790. Khoảng năm 1800, ông đến Arkhangelsk, Nga, làm đại diện cho các nhà xuất nhập khẩu. Ông trở về Anh vào năm 1802 và hoạt động như một nhà môi giới thương mại ở Liverpool. Ông kết hôn với Mary Neville vào năm 1803. Vào mùa hè năm 1804, Bellingham quay lại Arkhangelsk với tư cách là một đại diện xuất khẩu.
Vào mùa thu năm 1803, con tàu Soleure (hoặc đôi khi gọi là "Sojus") của Nga, được bảo hiểm tại Lloyd của London, đã bị mất tích trên Biển Trắng. Khi chủ tàu (hãng R. Van Brienen) nộp đơn yêu cầu bồi thường bảo hiểm, một lá thư nặc danh đã được gửi tới Lloyd tố cáo rằng con tàu đã bị phá hoại. Soloman Văn Brienen tin Bellingham là tác giả bức thư nên đã trả đũa bằng cách gán cho ông một món nợ 4.890 rúp của một người đã phá sản mà ông là người được uỷ quyền xử lý.
Ngày 16 tháng 11 năm 1804, khi Bellingham chuẩn bị rời Nga để về Anh, giấy thông hành của ông đã bị thu hồi vì cáo buộc nợ nần này. Van Brienen đã thuyết phục Tổng đốc vùng tống giam Bellingham vào một nhà tù Nga. Một năm sau, Bellingham được trả tự do và đến Saint Petersburg để tìm cách tố cáo viên Tổng đốc. Hành động này làm các nhà chức trách Nga tức giận, họ buộc tội ông đã rời bỏ Arkhangelsk một cách lén lút. Ông lại bị bỏ tù cho đến tháng 10 năm 1808. Sau đó ông được thả ra đường phố nhưng ông vẫn chưa được phép xuất cảnh. Trong tuyệt vọng, ông đã gửi đơn thỉnh cầu lên Sa hoàng. Cuối cùng, ông được phép rời khỏi nước Nga vào năm 1809 và trở về Anh vào tháng mười hai.
Khi trở về Anh, Bellingham bắt đầu gửi đơn kiến nghị chính phủ bồi thường cho quãng thời gian bị cầm tù. Tuy nhiên, yêu cầu này đã bị từ chối vì Anh Quốc đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Nga từ tháng 11 năm 1808. Vợ của Bellingham đã khuyên can ông nên từ bỏ sự việc này nhưng ông miễn cưỡng không nghe.
Năm 1812, Bellingham khôi phục lại nỗ lực đòi bồi thường. Ngày 18 tháng 4, ông đến văn phòng Ngoại giao, và được một công chức thông báo rằng ông "tự do thực hiện bất cứ biện pháp nào mà ông cho là đúng đắn". Ngày 20 tháng 4, Bellingham mua hai khẩu súng ngắn cỡ nòng .50 (12.7mm) từ một người thợ làm súng tại số 58 phố Skinner. Ông cũng thuê một người thợ may thêm một chiếc túi bên trong áo khoác để giấu vũ khí. Trong thời gian này, người ta thường nhìn thấy ông xuất hiện tại sảnh Hạ Nghị viện.
Ngày 11 tháng 5 năm 1812, tại sảnh Hạ Nghị Viện, khi Perceval vừa bước qua cửa thì John Bellingham bắn vào ngực ông. Bellingham đã bị bắt giữ ngay lập tức và giam tại nhà tù Newgate.
Phiên toà xét xử John Bellingham diễn ra vào thứ Sáu ngày 15 tháng 5 1812 tại toà án Old Bailey. Tại đây, ông lập luận rằng lẽ ra ông sẽ bắn Đại sứ Anh tại Nga, nhưng khẳng định rằng hành động giết chết người đại diện của những kẻ áp bức mình là hoàn toàn chính đáng.
Ông đưa ra một tuyên bố chính thức trước tòa án:
Nội dung từ bài Wikipedia “Vụ ám sát Spencer Perceval”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.