Chiến tranh
xung đột ở Bắc Mỹ (1775–1783)
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Chiến tranh Cách mạng Mỹ (1775 - 1783), còn được gọi là Chiến tranh giành độc lập Mỹ, là một cuộc chiến vào thế kỷ 18 giữa Vương quốc Đại Anh và Mười ba xứ thuộc địa (liên minh với Pháp) tuyên bố độc lập, khai sinh ra Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.
Sau năm 1765, sự khác biệt về mặt tư tưởng và chính trị ngày càng sâu sắc làm căng thẳng mối quan hệ giữa Vương quốc Anh và các thuộc địa của nó. Các cuộc biểu tình của phái yêu nước chống lại việc đánh thuế mà không có đại diện theo Đạo luật Tem và leo thang thành các vụ tẩy chay hàng hóa Anh, lên đến đỉnh điểm vào năm 1773 với vụ việc nhóm Những đứa con của Tự do phá hủy một lô hàng trà tại Cảng Boston. Anh đáp trả bằng cách đóng cửa Cảng Boston và thông qua một loạt các biện pháp trừng phạt chống lại Thuộc địa Vịnh Massachusetts. Nhân dân Massachusetts đề ra nghị quyết Suffolk, và thành lập một chính phủ bí mật nhằm giành quyền kiểm soát vùng nông thôn khỏi tay của Hoàng gia Anh. Mười hai thuộc địa đã thành lập ra Đại hội lục địa để phối hợp kháng chiến, tạo ra các Ủy ban và công ước nắm quyền lực một cách hiệu quả.
Những nỗ lực của Anh nhằm giải giáp lực lượng dân quân Massachusetts tại Concord đã dẫn đến một cuộc chiến mở vào ngày 19 tháng 4 năm 1775. Lực lượng dân quân sau đó bao vây Boston, buộc Anh phải di tản vào tháng 3 năm 1776 và Quốc hội đã chỉ định George Washington chỉ huy Quân đội Lục địa. Cùng lúc đó, người Mỹ thất bại trong nỗ lực xâm chiếm Quebec và lan rộng cuộc nổi dậy chống lại người Anh. Vào ngày 2 tháng 7 năm 1776, Đại hội lục địa lần thứ hai đã bỏ phiếu giành độc lập, đưa ra tuyên bố vào ngày 4 tháng 7. Ngài William Howe đã phát động một cuộc phản công của Anh, chiếm lại New York và bẻ gãy ý chí của Mỹ. Tuy nhiên, chiến thắng tại Trenton và Princeton đã khôi phục niềm tin của người Mỹ. Năm 1777, người Anh đã phát động một cuộc xâm lược từ Quebec bởi tướng John Burgoyne, với ý định cô lập các thuộc địa New England. Thay vì hỗ trợ nỗ lực này, Howe đã dẫn dắt quân đội của ông với một chiến dịch riêng chống lại bang Philadelphia và Burgoyne đã bị thảm bại hoàn toàn tại trận Saratoga vào tháng 10 năm 1777.
Thất bại của Burgoyne có hậu quả đáng kể. Pháp chính thức liên minh với người Mỹ và tham chiến vào năm 1778, và Tây Ban Nha cũng nhảy vào với tư cách là đồng minh của Pháp nhưng không phải là đồng minh của Hoa Kỳ vào năm sau đó. Năm 1780, Vương quốc Mysore tấn công người Anh ở Ấn Độ, và căng thẳng giữa Anh và Hà Lan nổ ra thành một cuộc chiến toàn diện. Ở Bắc Mỹ, người Anh thực hiện "chiến lược miền Nam" do Charles Cornwallis lãnh đạo, nơi đây có một cuộc nổi dậy của phe Trung quân ủng hộ Hoàng gia, nhưng chỉ một số ít người xung phong. Cornwallis bị phản công tại Trận Núi Vua và Trận Cowpens. Ông buộc phải rút lui về Yorktown, Virginia, với dự định để sơ tán, nhưng một chiến thắng hải quân quyết định của Pháp đã không cho ông ta trốn thoát. Liên quân Pháp-Mỹ do Comte de Rochambeau và Washington lãnh đạo sau đó đã bao vây quân đội của Cornwallis và, không có dấu hiệu cứu trợ, Cornwallis chịu hàng vào tháng 10 năm 1781.
Đảng Whig của Anh từ lâu đã phản đối Đảng Tory ủng hộ chiến tranh trong Quốc hội, và sự đầu hàng này đã giúp họ chiếm thế thượng phong. Đầu năm 1782, Nghị viện đã bỏ phiếu chấm dứt mọi hoạt động quân sự ở Mỹ, nhưng cuộc chiến vẫn tiếp diễn ở các nước hải ngoài. Anh vẫn bị bao vây ở Gibraltar nhưng đã giành được một chiến thắng vang dội trước hải quân Pháp. Vào ngày 3 tháng 9 năm 1783, các bên chủ chiến đã ký Hòa ước Paris, trong đó Vương quốc Anh đồng ý công nhận chủ quyền của Hoa Kỳ và chính thức chấm dứt chiến tranh. Sự tham chiến của Pháp mang tính quyết định, nhưng Pháp lại kiếm được ít bổng lộc từ cuộc chiến này, không chỉ vậy mà còn phát sinh các khoản nợ ngập đầu. Tây Ban Nha đạt được một số lợi ích về lãnh thổ nhưng thất bại trong mục tiêu chính là phục hồi Gibraltar. Người Hà Lan bị đánh bại trên mọi phương diện và bị buộc phải nhượng lại lãnh thổ cho Vương quốc Anh. Ở Ấn Độ, cuộc chiến chống lại Mysore và các đồng minh đã kết thúc vào năm 1784 với Hiệp ước Mangalore mà không có bất kỳ thay đổi lãnh thổ nào.
Từ năm 1763, sau cuộc Chiến tranh Bảy Năm, nước Anh trở thành một đế chế thực dân lớn, kiểm soát rất nhiều thuộc địa, nhưng do người Anh cần chi phí cho cuộc Chiến tranh Pháp-Da đỏ (1756–1763). Để làm được điều đó, Chính phủ Anh đã phải áp đặt một lô thuế lớn vào 13 thuộc địa ở Bắc Mỹ. Lúc này, các thuộc địa đang có truyền thống tự trị sau khi thực dân Anh lãng quên họ để tập trung giải quyết những bất ổn trong nước như nội chiến. Người Mỹ đã chống đối kịch liệt vì họ cho rằng nước Anh không đại diện cho Quốc hội nên không có quyền làm vậy. Vua Anh đành phải cho rút thuế.
Tuy nhiên, thực dân Anh còn để lại một thuế, đó là thuế trà. Năm 1773, ở cảng Boston, Massachusetts, khi tàu chở trà đi qua, có ba nhóm gồm 50 người Mỹ đã ném trà xuống boong tàu, còn gọi là sự kiện "Tiệc trà ở Boston". Đây là sự chống đối của các thuộc địa đối với thuế trà, sinh ra những tư tưởng về nền độc lập Hoa Kỳ mai sau. Cách mạng bùng nổ là một điều chắc chắn sẽ xảy ra.
Vào ngày 18 tháng 4 năm 1775, 700 lính Anh được gửi đi để tịch thu kho vũ khí của dân quân được lưu trữ tại Concord. Giao tranh nổ ra, buộc quân đội phải rút quân đến Boston. Trong đêm đó, dân quân địa phương đã bao vây thành Boston. Vào ngày 25 tháng 5, 4.500 quân tiếp viện của Anh đã tới nơi, được lãnh đạo bởi các tướng William Howe, John Burgoyne và Henry Clinton. Người Anh chiếm giữ bán đảo Charlestown vào ngày 17 tháng 6 sau một cuộc tấn công trực diện tốn kém, khiến cho tướng Gage bị thay thế bởi Howe. Nhiều sĩ quan cao cấp bị mất tinh thần do cuộc tấn công, tướng Gage viết thư về London khẩn thiết cần phải có một đội quân lớn hơn để dập tắt cuộc nổi dậy. Vào ngày 3 tháng 7, George Washington nắm quyền chỉ huy Lục quân Lục địa bao vây Boston. Howe không phản công, gây ngạc nhiên cho Washington. Một kế hoạch tấn công thành phố bị từ chối, và thay vào đó, người Mỹ đã đặt pháo hạng năng trên Đỉnh Dorchester vào đầu tháng 3 năm 1776 lấy được từ một cuộc đột kích vào Pháo đài Ticonderoga. Người Anh được phép rút quân mà không bị xâm phạm vào ngày 17 tháng 3, và đi thuyền về Halifax, Nova Scotia. Washington sau đó di chuyển quân đội về New York.
Bắt đầu từ tháng 8 năm 1775, tàu lùng Mỹ bắt đầu đột kích các ngôi làng gần Nova Scotia, bắt đầu tại Saint John, sau đó là Charlottetown và Yarmouth. Điều này tiếp diễn vào năm 1776 tại Canso và sau đó là một cuộc tấn công trên bộ vào Pháo đài Cumberland.
Trong khi đó, các quan chức Anh ở Quebec bắt đầu vận động các bộ lạc người Anh-điêng hỗ trợ họ, còn người Mỹ thì kêu gọi họ duy trì thái độ trung lập. Vào tháng 4 năm 1775, Quốc hội lo sợ một cuộc tấn công của Anh và người bản địa từ Canada và hạ lệnh cho một cuộc xâm lược Quebec. Quebec có dân số chủ yếu nói Pháp ngữ và mới chỉ nằm dưới sự cai trị của Anh trong 12 năm,[89] người Mỹ tưởng rằng họ sẽ được chào đón tại đây như là những người giải phóng Canada khỏi ách đô hộ của Anh. Mỹ tấn công thành phố Quebec vào ngày 31 tháng 12 sau một cuộc tuần hành gian khổ nhưng bị đánh bại. Sau một cuộc bao vây lỏng lẻo, người Mỹ rút quân vào ngày 6 tháng 5 năm 1776. Một cuộc phản công thất bại vào ngày 8 tháng 6 đã kết thúc các hoạt động của Mỹ ở Quebec. Tuy nhiên, người Anh không thể tiến hành một cuộc truy đuổi bởi các tàu Mỹ trên hồ Champlain. Vào ngày 11 tháng 10, người Anh đã đánh bại lực lượng Mỹ, buộc họ phải rút về Ticonderoga và kết thúc chiến dịch. Cuộc xâm lược khiến phái Yêu nước mất đi uy tín trong mắt dư luận Anh, trong khi các chính sách chống phái Trung thành bạo lực khiến Mỹ không được sự hỗ trợ từ Canada. Phái Yêu nước tiếp tục coi Quebec là mục tiêu chiến lược, mặc dù không có nỗ lực xâm chiếm nào được thực hiện nữa.
Tại Virginia, thống đốc hoàng gia Hầu tước Dunmore giải giới dân quân do căng thẳng leo thang, mặc dù không có trận chiến nào nổ ra. Ông đã ban hành một tuyên bố vào ngày 7 tháng 11 năm 1775 hứa hẹn trả tự do cho những người nô lệ chạy trốn khỏi các chủ nhân Yêu nước để chiến đấu cho Vương miện. Quân đội của Dunmore bị áp đảo bởi những người Ái quốc ở Great Bridge. Dunmore chạy thoát lên tàu hải quân neo đậu ngoài khơi Norfolk. Các cuộc đàm phán tiếp đó đổ vỡ, khiến Dunmore ra lệnh cho các tàu chiến phá hủy thị trấn.
Giao tranh nổ ra vào ngày 19 tháng 11 tại Nam Carolina giữa dân quân phe Trung quân và Ái quốc, và phái Trung quân sau đó bị đuổi ra khỏi thuộc địa. Những người Trung quân được tuyển mộ ở Bắc Carolina để tái khẳng định sự thống trị của thực dân ở miền Nam, nhưng lại nhận một thất bại quyết định và tử tưởng của Trung quân bị khuất phục. Một đội quân của các nhà cầm quyền Anh lên kế hoạch để tái chiếm Nam Carolina và tiến hành một cuộc tấn công vào Charleston ngày 28 tháng 6 năm 1776, nhưng nó thất bại khiến miền Nam phải chịu sự kiểm soát của phái Yêu nước cho đến năm 1780.
Sự thiếu hụt thuốc súng đã khiến Quốc hội tổ chức một cuộc viễn chinh đến thuộc địa quần đảo Bahamas ở Tây Ấn thuộc Anh để đảm bảo nguồn cung thuốc súng ở đó. Vào ngày 3 tháng 3 năm 1776, người Mỹ thắng lớn mà không đổ máu do dân quân địa phương ở đây không kháng cự. Họ đã lấy tất cả các thùng thuốc súng mà họ có thể tải và rời đi vào ngày 17 tháng 3. Đội này cập bến New London, Connecticut vào ngày 8 tháng 4, sau một cuộc giao tranh ngắn với tàu frigate của Hải quân Hoàng gia HMS Glasgow vào ngày 6 tháng 4.
Sau khi tập hợp lại tại Halifax, tướng William Howe quyết tâm đánh bại Mỹ.[144] Ông rời cảng vào tháng 6 năm 1776 và đổ bộ lên đảo Staten gần lối vào cảng New York ngày 2 tháng 7. Do tình báo quân sự yếu kém, Washington dàn quân lên các vị trí trên đảo Manhattan và qua sông Đông ở phía tây Long Island,[145] và các cuộc đàm phán hòa bình đưa ra bởi người Anh đã bị người Mỹ khước từ. Vào ngày 27 tháng 8, Howe đánh vào bên sườn quân Washington và buộc ông phải rút về Đỉnh Brooklyn. Howe không cho cấp dưới của mình truy đuổi mà chọn cách bao vây Washington.
Washington đã rút về Manhattan mà không có bất kỳ tổn thất nào về người hay quân khí. Sau cuộc rút lui, Hội nghị Hòa bình Đảo Staten thất bại trong việc đi đến một hòa ước hòa bình vì các đại biểu phía Anh không có quyền công nhận độc lập. Howe sau đó đã giành quyền kiểm soát thành phố New York vào ngày 15 tháng 9 và không thành công trong một trận đánh với người Mỹ vào ngày hôm sau. Ông cố gắng bao vây quân Washington, nhưng người Mỹ chạy trốn thành công. Vào ngày 28 tháng 10, người Anh đã chiến đấu một cách thiếu quyết đoán chống lại Washington, Howe từ chối tấn công quân đội của Washington, thay vào đó tập trung lực lượng tấn công vào một ngọn đồi không có giá trị chiến lược.
Cuộc rút quân của Washington khiến các lực lượng của ông bị cô lập, và người Anh đã chiếm được một pháo đài của Mỹ vào ngày 16 tháng 11, bắt 3.000 tù nhân và theo như một nhà sử học gọi sự kiện này là "thất bại thảm hại nhất của toàn bộ cuộc chiến". Quân đội của Washington đã thu quân bốn ngày sau đó. Henry Clinton sau đó chiếm được Newport, Rhode Island, một chiến dịch mà ông phản đối, cảm thấy rằng 6.000 binh sĩ được giao cho ông có thể được sử dụng tốt hơn cho mục đích truy đuổi Washington. Các tù nhân Mỹ sau đó được gửi đến các thuyền tù khét tiếng, trong đó nhiều binh sĩ và thủy thủ Mỹ chết vì bệnh tật hơn là bị giết trên chiến trường của cuộc chiến. Charles Cornwallis đuổi bắt Washington, nhưng Howe hạ lệnh cho ông dừng lại, và Washington đã tẩu thoát mà không chịu thương vọng.
Nhìn chung sự nghiệp cách mạng Mỹ khá ảm đạm; quân lực đã giảm xuống dưới 5.000 người và sẽ giảm thêm khi hết hạn nhập ngũ vào cuối năm. Sự ủng hộ của nhân dân lung lay, tinh thần kháng chiến suy giảm và Quốc hội phải rời khỏi Philadelphia. Các phong trào của phái Trung thành tăng vọt sau thất bại của Mỹ, đặc biệt là ở New York.
Tin tức về chiến dịch đã được đón nhận tốt ở Anh. Các lễ ăn mừng diễn ra ở London, sự ủng hộ của công chúng lên đến đỉnh điểm, và Nhà vua đã trao tặng Huân chương Bath cho William Howe. Những thành công này củng cố niềm tin của Anh rằng họ có thể giành chiến thắng trong vòng một năm nữa. Thất bại của Mỹ được một nhà văn phân tích là do sự thiếu sót trong chiến lược của Washington, phân chia một đội quân ít hơn hoàn toàn về quân số mà dám đánh một kẻ thù rõ ràng mạnh hơn, cán bộ thiếu kinh nghiệm của ông đã hiểu sai tình huống và quân đội thiếu kỉ luật bỏ chạy trong hỗn loạn khi cuộc chiến đấu bắt đầu. Trong khi đó, người Anh đóng quân tại các khu dân cư mùa đông và là nơi hoàn hảo để tiếp tục chiến dịch.
Vào ngày 25 tháng 12 năm 1776, Washington lén vượt sông Delware và quân đội của ông đã áp đảo đồn trú của người Hessian tại Trenton, New Jersey vào sáng hôm sau, bắt được 900 tù nhân. Chiến thắng quyết định này đã tăng cường tinh thần cho quân đội và mang lại một hy vọng mới cho đại nghiệp giành độc lập. Cornwallis kéo quân về để chiếm lại Trenton, nhưng những nỗ lực của ông đã bị đẩy lùi vào ngày 2 tháng 1. Washington vượt mặt Cornwallis vào tối hôm đó và đánh bại hậu quân của ông ta vào ngày hôm sau. Những chiến thắng liên tiếp này đã thuyết phục người Pháp và Tây Ban Nha rằng Mỹ là một đồng minh đáng giá, cũng như phục hồi lại sự phấn khởi trong quân đội. Washington đóng quân tại các khu phố đông ở Morristown, New Jersey vào ngày 6 tháng 1, mặc dù các cuộc xung đột du kích kéo dài vẫn tiếp diễn. Trong khi bị bao vây, Howe không cố gắng tấn công, khiến Washington kinh ngạc.
Vào tháng 12 năm 1776, John Burgoyne trở lại London để bàn chiến lược với Hầu tước George Germain. Kế hoạch của Burgoyne là thiết lập quyền kiểm soát tuyến đường Champlain-George-Hudson từ New York đến Quebec, cô lập New England. Những nỗ lực sau đó có thể là tập trung tiến công các thuộc địa miền nam, nơi họ tin rằng người dân vẫn ủng hộ Vương miện.
Kế hoạch của Burgoyne là lãnh đạo một đội quân đi dọc theo hồ Champlain, trong khi một mũi quân mồi chiến lược tiến dọc theo sông Mohawk, và cả hai sẽ gặp nhau tại Albany. Burgoyne lên đường vào ngày 14 tháng 6 năm 1777, nhanh chóng chiếm được Ticonderoga vào ngày 5 tháng 7. Để lại 1.300 lính phía sau làm đồn trú, Burgoyne tiếp tục tiến công. Tiến độ rất chậm; người Mỹ đã chặn đường, phá hủy những cây cầu, những con suối bị chặn lại và lương thực phẩm bị tiêu hủy. Cùng lúc đó, đoàn nghi binh của Barry St. Ledger đã bao vây Pháo đài Stanwix. St. Ledger đã rút về Quebec vào ngày 22 tháng 8 sau khi dân bản địa hỗ trợ bỏ rơi ông ta. Vào ngày 16 tháng 8, một đoàn viễn chinh tìm kiếm Hessian đã bị đánh bại tại Bennington và hơn 700 binh sĩ đã bị bắt. Trong khi đó, phần lớn quân chi viện bản địa của Burgoyne đã bỏ rơi ông và Howe thông báo cho Burgoyne rằng ông sẽ bắt đầu chiến dịch của mình ở Philadelphia theo như kế hoạch, và sẽ không thể đến để viện trợ.
Burgoyne quyết định tiếp tục tiến công. Vào ngày 19 tháng 9, ông cố gắng đánh bên sườn của quân Mỹ và họ đụng độ tại trang trại của Freeman. Người Anh chiến thắng, nhưng với cái giá là 600 thương vong. Burgoyne sau đó dựng công sự, nhưng quân lực bị thất thoát do nhiều kẻ đào ngũ, và các đồ tiếp tế quan trọng đang cạn kiệt. Vào ngày 7 tháng 10, trinh sát của Anh đánh vào hàng ngũ của Mỹ bị đẩy lùi với tổn thất nặng nề. Burgoyne sau đó phải bỏ vị trí và người Mỹ truy đuổi họ sát nút, và đến ngày 13 tháng 10, quân của ông bị bao vây. Không còn hy vọng cứu trợ và nhu yếu phẩm đã cạn kiệt, Burgoyne đầu hàng vào ngày 17 tháng 10 và 6.222 binh sĩ Anh trở thành tù nhân. Thành công này đã thúc đẩy Pháp tham gia vào cuộc chiến với tư cách là đồng minh của Hoa Kỳ, đảm bảo các yếu tố cuối cùng cần thiết cho chiến thắng trước thực dân Anh, nghĩa là hỗ trợ của ngoại quốc.
Nội dung từ bài Wikipedia “Chiến tranh Cách mạng Mỹ”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.