Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Vùng văn hoá
Olmeca
Mesoamerican civilization
- 1400 TCN
- chưa đầy một năm
- Trung Mỹ và Caribe
Vùng văn hoá
Mesoamerican civilization
Đang tải bài viết từ Wikipedia…
Olmec là nền văn minh lớn đầu tiên tại Mexico, hình thành sau một giai đoạn phát triển sớm ở khu vực Soconusco. Người Olmec sinh sống chủ yếu tại các vùng đất thấp nhiệt đới (tropical lowlands) ở miền trung nam Mexico, tương ứng với các bang Veracruz và Tabasco ngày nay. Một số giả thuyết cho rằng người Olmec có nguồn gốc một phần từ các nền văn hóa lân cận như Mokaya hoặc các nhóm nói ngữ hệ Mixe-Zoque.
Nền văn minh Olmec phát triển mạnh trong thời kỳ Tiền Cổ điển Trung Mỹ, với niên đại ước tính từ khoảng 1500 TCN đến 400 TCN. Trước đó, khu vực này đã có các nền văn hóa tiền Olmec tồn tại từ khoảng 2500 TCN. Giai đoạn Olmec sớm (khoảng 1600-1500 TCN) tập trung tại khu vực San Lorenzo Tenochtitlán, một quần thể trung tâm nghi lễ ở bang Veracruz, gần các địa điểm ngày nay là San Lorenzo Tenochtitlán và Potrero Nuevo.
Olmec được xem là nền văn minh Trung Mỹ đầu tiên, đặt nền móng quan trọng cho các nền văn minh phát triển sau này. Trong số những đặc trưng văn hóa tiêu biểu, người Olmec đã thực hành nghi lễ trích máu và trò chơi bóng Trung Mỹ, những yếu tố này đã trở nên phổ biến trong hầu hết các xã hội Trung Mỹ về sau.
Di sản nổi bật nhất của nền văn minh Olmec là nghệ thuật điêu khắc, đặc biệt là các tượng đầu đá khổng lồ. Nền văn minh này lần đầu tiên được giới học thuật chú ý thông qua các hiện vật được phát hiện và lưu hành trên thị trường nghệ thuật tiền Colombo vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Nghệ thuật Olmec hiện được coi là một trong những biểu hiện nghệ thuật cổ xưa và có ảnh hưởng nhất tại châu Mỹ.
Olmec xuất phát từ tiếng Nahuatl:Ōlmēcatl [oːlˈmeːkat͡ɬ] (số ít) hay là Ōlmēcah [oːlˈmeːkaʔ] (số nhiều). Từ này bao gồm hai từ ōlli [ˈoːlːi], có nghĩa là "cao su", và mēcatl [ˈmeːkat͡ɬ], nghĩa là "sợi dây" và cả cụm từ có nghĩa là "dây cao su hay là dòng dõi".
Những dấu hiệu đầu tiên của xã hội phức tạp ở Trung Mỹ là nền văn minh Olmec tiền-Columbian cổ. Họ sống ở các vùng đất thấp nhiệt đới phía nam-trung tâm Mexico.
Các trung tâm Olmec là ở khu vực vùng đất thấp vùng Vịnh, nơi nó được mở rộng sau khi thời kỳ phát triển sớm tại Soconusco. Đặc trưng của khu vực này là những vùng đầm lầy đất thấp nằm xen kẽ giữa những ngọn đồi thấp, rặng núi, và núi lửa. Dãy núi Tuxtlas cao dần ở phía bắc, dọc theo Vịnh Campeche của Vịnh Mexico. Ở đây, Olmec xây dựng những khu phức hợp thành phố và đền thờ kiên cố tại San Lorenzo Tenochtitlan, La Venta, Tres Zapotes, và Laguna de los Cerros. Trong khu vực này, nền văn minh Trung Mỹ đầu tiên xuất hiện và trị vì từ khoảng 1400-400 TCN..
Khởi đầu của nền văn minh Olmec có từ giữa 1400 và 1200 trước Công Nguyên. Phát hiện gần đây về nền văn minh Olmec là nghi lễ gửi ở đền El Manati (gần San Lorenzo) cho thấy nền văn minh này đã hình thành từ "ít nhất" 1600-1500 trước công nguyên. Có vẻ như Olmec có gốc từ nền văn hóa nông nghiệp đầu tiên của Tabasco, bắt đầu từ giữa 5100 TCN và 4600 TCN. Chia sẻ các cây lương thực giống nhau và kỹ thuật của nền văn minh Olmec.
Những gì ngày nay được gọi là Olmec đầu tiên xuất hiện đầy đủ trong thành phố San Lorenzo Tenochtitlan, nơi mà những đặc trưng điển hình của Olmec đặc biệt xảy ra vào khoảng năm 1400 trước Công nguyên. Sự phát triển của nền văn minh đã được hỗ trợ bởi các hệ sinh thái tưới đất phù sa của địa phương, cũng như của các mạng lưới giao thông được cung cấp bởi lưu vực Coatzacoalcos River. Môi trường này có thể được so sánh với các trung tâm khác của nền văn minh cổ đại: sông Nile, Indus, và thung lũng sông Hoàng Hà, và Lưỡng Hà. Môi trường năng suất cao này đã khuyến khích dân tập trung đông, lần lượt kích hoạt sự hình thành của một tầng lớp ưu tú.
Nội dung từ bài Wikipedia “Văn minh Olmec”, theo giấy phép CC BY-SA 4.0.