Trưa 30 tháng 3 năm 1972, ba sư đoàn Quân đội Nhân dân Việt Nam, cùng hai trung đoàn xe tăng và pháo 130 mm bắn sang từ bên kia khu phi quân sự, đánh vào Sư đoàn 3 Bộ binh mới thành lập của Quân lực Việt Nam Cộng hoà, đúng lúc sư đoàn này đang hoán đổi dở dang các trung đoàn giữa những căn cứ hoả lực cũ của Mỹ. "Vành đai thép" sụp đổ chỉ trong hai ngày. Ngày Chủ nhật Phục sinh, căn cứ Carroll, then chốt của phòng tuyến phía tây, đầu hàng cùng 1.500 quân và các khẩu pháo 175 mm, trong khi ở Đông Hà, xe tăng M48 của Thiết đoàn 20 Chiến xa bắn tan đoàn xe thiết giáp đang tiến xuống theo Quốc lộ 1, và Đại uý John Ripley mất ba giờ dưới gầm cầu để đặt khối thuốc nổ làm sập cây cầu lúc 16:30. Suốt ba tuần, sư đoàn, hai lữ đoàn Thuỷ quân Lục chiến, ba liên đoàn Biệt động quân cùng lực lượng thiết giáp giữ vững tuyến sông Cửa Việt và đánh bại một cuộc tấn công bằng xe tăng vào căn cứ hoả lực Pedro. Ngày 27 tháng 4, cuộc tiến công lại bắt đầu trong mưa: Đông Hà thất thủ ngày 28, phòng tuyến vỡ dần về Ái Tử rồi về sông Thạch Hãn, nơi các cây cầu bị phá khi pháo của Thuỷ quân Lục chiến vẫn còn ở bờ bên kia, và ngày 1 tháng 5, giữa những mệnh lệnh ban ra rồi lại bị huỷ, sư đoàn tan rã. Đoàn quân của sư đoàn rút theo Quốc lộ 1 bị pháo kích, biến con đường thành "Đại lộ Kinh hoàng"; chiếc trực thăng cuối cùng rời Thành cổ lúc 16:35, khi QĐNDVN đã ở bên trong tường thành. Lữ đoàn 369 Thuỷ quân Lục chiến giữ được tuyến sông Mỹ Chánh, và phần tỉnh phía bắc con sông nằm trong tay QĐNDVN cho đến cuộc phản công mùa hè.
Sơ đồ trận đánh · Chiến tranh Việt Nam (Chiến dịch Xuân – Hè 1972)
Trận Quảng Trị lần thứ nhất
- 30 tháng 3 năm 1972
- Tỉnh Quảng Trị, từ khu phi quân sự đến sông Mỹ Chánh
- Thắng lợi của Quân đội Nhân dân Việt Nam
Các đạo quân
Quân đội Nhân dân Việt Nam, Mặt trận Trị – Thiên (Mặt trận B5)
Lê Trọng Tấn · Lê Quang Đạo · Hoàng Đan (Sư đoàn 304) · Nguyễn Hữu An (Sư đoàn 308)
| Đơn vị | Binh chủng | Quân số |
|---|---|---|
| Sư đoàn 308 (các trung đoàn 36, 88 và 102)Nguyễn Hữu An | Bộ binh | 9.000 |
| Các trung đoàn độc lập của Mặt trận B5 (27, 31 và 246) | Bộ binh | 6.000 |
| Xe tăng cánh bắc (các trung đoàn tăng thiết giáp 202 và 203: T-54, Type 59 và PT-76) | Thiết giáp | 600 |
| Pháo binh phía bắc sông Bến Hải (pháo 130 mm) | Pháo binh | 2.500 |
| Sư đoàn 304: các trung đoàn 9 và 24 cùng các đơn vị trực thuộc sư đoànHoàng Đan | Bộ binh | 6.000 |
| Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 | Bộ binh | 2.500 |
| Xe tăng cánh tây | Thiết giáp | 450 |
| Pháo binh cánh tây (các trung đoàn 38 và 84; pháo 122 mm và 130 mm) | Pháo binh | 2.000 |
| Sư đoàn 324B: các trung đoàn ở phía nam thị xã | Bộ binh | 4.000 |
| Đoàn 126 đặc công hải quân và các tiểu đoàn địa phương (Cửa Việt) | Bộ binh nhẹ | 800 |
| Trong sơ đồ này | 33.850 |
Quân lực Việt Nam Cộng hoà, Quân đoàn I tại Quảng Trị
Hoàng Xuân Lãm (Quân đoàn I) · Vũ Văn Giai (Sư đoàn 3) · Nguyễn Trọng Luật (Lữ đoàn 1 Thiết giáp) · Nguyễn Năng Bảo (Lữ đoàn 147 TQLC) · Ngô Văn Định (Lữ đoàn 258 TQLC)
| Đơn vị | Binh chủng | Quân số |
|---|---|---|
| Bộ tư lệnh Sư đoàn 3Chuẩn tướng Vũ Văn Giai | Chỉ huy | — |
| Trung đoàn 2, Sư đoàn 3 | Bộ binh | 2.400 |
| Trung đoàn 56, Sư đoàn 3Trung tá Phạm Văn Đính | Bộ binh | 2.200 |
| Trung đoàn 57, Sư đoàn 3 | Bộ binh | 2.200 |
| Địa phương quân và Nghĩa quân, chi khu Gio Linh và tiểu khu Quảng Trị | Bộ binh | 4.000 |
| Cụm pháo binh tại căn cứ Carroll (26 khẩu, từ 105 mm đến 175 mm) | Pháo binh | 700 |
| Pháo binh sư đoàn và quân đoàn tại Đông Hà và Ái Tử | Pháo binh | 1.500 |
| Lữ đoàn 147 Thuỷ quân Lục chiến: bộ chỉ huy, Tiểu đoàn 8 và pháo binh (sau là các tiểu đoàn 1, 4 và 8)Trung tá Nguyễn Năng Bảo | Bộ binh | 2.000 |
| Tiểu đoàn 4 Thuỷ quân Lục chiến, trên Sarge và Núi Ba HôThiếu tá Trần Xuân Quang | Bộ binh | 632 |
| Lữ đoàn 258 Thuỷ quân Lục chiến: các tiểu đoàn 3, 6 và 7 cùng pháo binhTrung tá Ngô Văn Định | Bộ binh | 2.800 |
| Quân trú phòng căn cứ hoả lực Pedro: Tiểu đoàn 1, sau là Tiểu đoàn 6 Thuỷ quân Lục chiếnThiếu tá Nguyễn Đăng Hoà | Bộ binh | 700 |
| Lữ đoàn 369 Thuỷ quân Lục chiến (từ ngày 4 tháng 4)Đại tá Phạm Văn Chung | Bộ binh | 3.000 |
| Thiết đoàn 20 Chiến xa (M48)Trung tá Lý | Thiết giáp | 600 |
| Lữ đoàn 1 Thiết giáp: bộ chỉ huy và Thiết đoàn 17 Kỵ binh (M41 và M113)Đại tá Nguyễn Trọng Luật | Thiết giáp | 1.500 |
| Thiết đoàn 11 Kỵ binh (M113) | Thiết giáp | 500 |
| Các liên đoàn 1, 4 và 5 Biệt động quân (từ ngày 5 tháng 4) | Bộ binh | 4.500 |
| Trong sơ đồ này | 29.232 |
Số liệu theo các nguồn
| QĐNDVN | QLVNCH | |
|---|---|---|
| Quân số, theo sơ đồ | 40.000 (30.000–45.000)Các sư đoàn 304, 308 và 324B, ba trung đoàn độc lập của Mặt trận B5, hai trung đoàn xe tăng với khoảng 100 xe, năm trung đoàn pháo binh có pháo 130 mm, và đặc công | 30.000 (17.000–35.000)Sư đoàn 3 (các trung đoàn 2, 56 và 57), các lữ đoàn 147 và 258 Thuỷ quân Lục chiến, Lữ đoàn 1 Thiết giáp cùng Thiết đoàn 20 Chiến xa; Lữ đoàn 369 Thuỷ quân Lục chiến và ba liên đoàn Biệt động quân đến trong tháng 4, còn Địa phương quân và Nghĩa quân giữ vùng ven biển. CDB90 tính riêng sư đoàn là 17.000 người |
| Thương vong, theo sơ đồ | 6.600 (4.619–10.000)Khoảng 2.000 người tử trận và 4.619 người bị thương trong giai đoạn Quảng Trị theo số liệu của chính QĐNDVN, cùng khoảng 60 xe tăng và xe thiết giáp | 14.300 (10.000–27.000)Số liệu của CDB90 cho Sư đoàn 3. 1.500 người bị bắt ở căn cứ Carroll; Lữ đoàn 1 Thiết giáp mất 1.171 người, 43 xe tăng M48, 66 xe tăng M41 và 103 xe M113; mất 140 khẩu pháo; Hà Nội công bố 27.000 thương vong và 3.388 tù binh |
| Quân số, theo Wikipedia | 45,000+~100 tanks and APCs | Regular Force: 40,000Regional Force: ~100,000600 tanks and APCs400 aircraft and helicopters |
| Thương vong, theo Wikipedia | Unknown killed4,619 wounded~60 tanks and APCs destroyed | 1st Armored Brigade: 1,171 casualties43 M48, 66 M41 tanks, 103 M113s APCs20th Tank Regiment: 57 M48 tanks140 artillery piecesPAVN claim: ~27,000 casualties (3,388 captured)1,870 vehicles, 340 aircraft and helicopters, 225 artillery pieces and mortars destroyed194 artillery pieces and mortars, 56 armour vehicles were captured |
Số liệu trong hộp thông tin của bài “First Battle of Quảng Trị” trên Wikipedia (phiên bản 1375790239), CC BY-SA 4.0.
Trong Cơ sở dữ liệu trận đánh CAA
CDB90 số 654, “Quang Tri”, được biên soạn cho Lục quân Hoa Kỳ để nghiên cứu điều gì quyết định thắng bại. Đây là những số liệu có thể dùng để hiệu chỉnh một cỗ máy mô phỏng giả định.
- Giao chiến
- 696 giờ
- Bên thắng
- bên tấn công
- Địa hình
- bằng phẳng, cây cối thưa
- Thời tiết
- khô ráo, ôn hoà, mùa xuân, nhiệt đới
- Thế phòng ngự
- phòng ngự có chuẩn bị
- Chiều rộng mặt trận
- 44 km (bên tấn công)
| Lực lượng | Quân số | Thương vong | Kỵ binh | Pháo | Kế hoạch và kết cục |
|---|---|---|---|---|---|
| Việt Nam Dân chủ Cộng hoàbên tấn công | 30.000 | — | 0 | 100 | tấn công chính diện; chọc thủng phòng tuyến |
| Việt Nam Cộng hoàbên phòng ngự | 17.000 | 14.300 | 0 | 78 | rút lui với tổn thất nặng |
Ưu thế của bên tấn công không ghi nhận
CDB90 (Cơ quan Phân tích Khái niệm của Lục quân Hoa Kỳ, 1990), bản chỉnh lý của Jeffrey B. Arnold; dữ liệu theo giấy phép ODC-BY 1.0.
Sơ đồ và hình ảnh
Ghi chú
Về bản tái hiện này
Một chiến dịch kéo dài năm tuần được vẽ như một trận đánh. Mỗi khối là một trung đoàn hoặc lữ đoàn, đặt ở nơi các tài liệu cho biết lực lượng chính của nó có mặt vào cuối mỗi giai đoạn, và thường đại diện cho các tiểu đoàn trải rộng trên nhiều cây số. Các căn cứ có toạ độ công bố được đặt đúng toạ độ đó; Khe Gió, Núi Ba Hô, Holcomb, A-1, A-3, C-1, C-2, Barbara, Anne và Jane được đặt theo mô tả của các sách sử và có thể lệch một, hai cây số. Biên chế tác chiến của QĐNDVN theo các tài liệu Việt Nam và Mỹ: Sư đoàn 308 và các trung đoàn của Mặt trận B5 từ phía bắc, Sư đoàn 304 từ phía tây, các trung đoàn của Sư đoàn 324B ở phía nam thị xã vào giai đoạn cuối; nhưng một trung đoàn đứng ở đâu vào một ngày cụ thể hiếm khi được ghi lại, và vị trí của nó ở đây được suy ra từ các căn cứ mà nó tấn công. Quân số là xấp xỉ; thương vong của QLVNCH là số liệu của CDB90 cho sư đoàn, cùng tổn thất thiết giáp và pháo theo Ngô Quang Trưởng. Giờ giấc là ước chừng, suy từ thứ tự sự việc trong các ghi chép.
Nguồn
- Charles D. Melson and Curtis G. Arnold (History and Museums Division, HQ US Marine Corps, 1991), U.S. Marines in Vietnam: The War That Would Not End, 1971–1973 · phạm vi công cộngChương 3–6: các lữ đoàn Thuỷ quân Lục chiến và cố vấn của họ theo từng giờ, từ Núi Ba Hô đến sông Mỹ Chánh.
- Lt Gen Ngo Quang Truong (Indochina Monographs, US Army Center of Military History, 1980), The Easter Offensive of 1972 · phạm vi công cộngPhía QLVNCH: bố trí của Sư đoàn 3, các mệnh lệnh của Quân đoàn I và sự sụp đổ từ 28 tháng 4 đến 1 tháng 5.
- US Army Concepts Analysis Agency; tidy edition by Jeffrey B. Arnold, CAA Database of Battles (CDB90), no. 654 · ODC-BY-1.0Quân số, thương vong, chiều rộng mặt trận, số giờ giao chiến và kết cục ở dạng máy đọc được.
- Wikipedia contributors, First Battle of Quảng Trị · CC-BY-SA-4.0Cùng các bài về Sư đoàn 3, Thiết đoàn 20 Chiến xa, các căn cứ hoả lực và vụ pháo kích trên Quốc lộ 1.
- Vietnamese Wikipedia contributors, Chiến dịch Trị Thiên · CC-BY-SA-4.0Biên chế tác chiến của QĐNDVN, ba đợt "Bão táp" và thương vong theo số liệu của Hà Nội.
- Wikidata (CC0) and OpenStreetMap contributors, Landmark positions · ODbL-1.0Sông ngòi, bờ biển, đường sá, thị trấn và các căn cứ có toạ độ.
Dữ kiện thu thập từ Wikidata (CC0), Wikipedia (CC BY-SA 4.0) và Wikimedia Commons (giấy phép theo từng tệp); sơ đồ và lời văn là của timeastra.